Otwartość, Pokora intelektualna, różnorodność, AgilePMO

Pokora intelektualna – klucz do różnorodności i inkluzywności

Każdy z nas znalazł się kiedyś w sytuacji, w której brakowało mu pewności siebie. Czy to na ważnych egzaminach, w zawodach sportowych, czy na romantycznym spotkaniu, z którym wiązaliśmy wielkie nadzieje. Czasami to rodzice, nauczyciele, czy szefowie wierzyli w nas bardziej niż my sami, ucząc nas budowania zaufania do siebie, czy poczucia własnej wartości. Innym razem braliśmy los we własne ręce, budując pewność siebie – wielką niczym zamek Lorda Farquada ze Shreka. Choć wiara we własne siły i możliwości potrafi być w życiu bardzo przydatna, to gdy dotyczy naszych przekonań i poglądów, niezwykle często izoluje nas społecznie i informacyjnie.

Zadam Ci pytanie – czy przypominasz sobie jakieś swoje dyskusje lub kłótnie dotyczące poglądów?
Pamiętasz kto miał rację?
Skąd to wiesz?

Sęk w tym, że większość ludzi uważa, iż racja leży po ich stronie. Bo czy bez wiary we własne racje, wciąż byśmy się kłócili?

No dobrze. Załóżmy, że faktycznie nikt nie ma zawsze racji i że nieraz i nam zdarza się popełniać błędy. To czy przyznanie się do nich przychodzi nam z lekkością? Dostrzeżenie ich i uznanie? Ale umiesz to robić przed innymi, czy tylko przed sobą? A gdy ktoś przedstawi Ci mocne argumenty, to czy i jak łatwo zmieniasz zdanie? A gdy ludzie, w kwestiach dla Ciebie istotnych, mają inne poglądy niż Ty – umiesz to uszanować?

Nawet, jeśli mamy jak najlepsze intencje, często nieświadomie ulegamy błędowi poznawczemu – efektowi potwierdzenia, który przejawia się tendencją do wyszukiwania i faworyzowania przesłanek potwierdzających nasze przekonania, czy teorie. Nasz mózg bardzo lubi chodzić na skróty i ignoruje informacje przeczące naszym założeniom i oczekiwaniom, niejednokrotnie utwierdzając nas w błędzie. Niestety efekt potwierdzenia jest tym silniejszy, im bardziej temat jest dla nas nasycony emocjonalnie.

I tu, cała na biało wkracza pokora.

Świetnym sposobem poradzenia sobie z nadmierną pewnością siebie, jest bowiem zobaczenie ile przekonań, które noszę w sobie może być błędnych. Uznawanie i przyjmowanie naszych intelektualnych ograniczeń oraz gotowość do słuchania i uczenia się od innych to Pokora Intelektualna (Intellectual Humility). Prowadzi nas do głębszej wiedzy, prawdy i zrozumienia. Postawa taka wydaje się być cenna w wielu dziedzinach życia – od edukacji po dialog międzykulturowy, czy dyskurs publiczny. Może nam pomóc uniknąć pochopnych decyzji i błędnych opinii. Dzięki niej może się w nas zrodzić akceptacja samego siebie – przyjęcie siebie realistycznym, biorące pod uwagę to, kim się faktycznie jest. Bycie otwartym wobec prawdy o sobie i uznanie jej, pozwala na bardziej realistyczne i konstruktywne zaangażowanie się w relacje międzyludzkie. ­­­­Już św. Augustyn pisał o pokorze i uważał ją za podstawę wszystkich innych cnót:

Jeśli zapytasz mnie, co jest pierwszym zasadą w erudycji, odpowiem, że pierwszą, drugą i trzecią jest pokora.

Na co komu pokora?

Pokora intelektualna zakłada ludzką gotowość do ponownego rozważenia swoich poglądów, gdy są one kwestionowane. Bez traktowania cudzej racji jako zagrażającej i bez wchodzenia w postawę defensywną. To trudne, bo wymaga usłyszenia i uwzględnienia innych poglądów, wartości i nieznanych faktów bez atakowania ich, wycofywania się, czy unikania rozmowy, przy jednoczesnym umiarkowaniu własnej potrzeby posiadania racji. Postawa pokory intelektualnej uwrażliwia nas na kontrargumenty, dowody, jest realistyczna w poglądach, mało przejmuje się własną istotnością i koryguje naturalną tendencję do silnego priorytetyzowania własnych potrzeb. Zachęca nas do poszukiwania i ewaluacji informacji w taki sposób, abyśmy nie tyle szukali siebie i potwierdzenia swoich racji, a co byli otwarci na odkrywanie prawdy.

Badania sugerują, że pokora intelektualna może sprzyjać podejściu bardziej konstruktywnemu i otwartemu na współpracę, radzeniu sobie z różnymi, również sprzecznymi poglądami, a także promowaniu bardziej pozytywnej postawy wobec ludzi, którzy są od nas różni.

Jak możemy rozwijać pokorę intelektualną?

Pokora intelektualna nie jest stałą cechą, z którą się rodzimy, ale umiejętnością, którą można rozwijać i praktykować z czasem. Istnieją różne sposoby i strategie, budujące pokorę intelektualną. Można zacząć od małych kroczków:

  • Mr & Mrs Perfect? Uznanie swoich błędów i ograniczeń, to ważny krok w rozwoju pokory intelektualnej. Nie bój się przyznać, że się mylisz i chętnie pytaj innych o radę. Zadawaj pytania i przyznawaj się do niepewności. Po co udawać, że się wszystko wie, czy być zbyt pewnym własnych opinii? Przyznawanie się do niepewności lub niewiedzy i zadawanie pytań pozwala zdobywać nowe informacje, uznawać własne ograniczenia i wyłapywać błędy, zanim urosną.
  • Taaakie duże uszy 😉 Uważne słuchanie i autentyczne zainteresowanie poglądami rozmówcy, to kluczowa umiejętność w rozwijaniu pokory intelektualnej. Staraj się naprawdę zrozumieć punkt widzenia innych ludzi i go uszanować.
  • Rotten Tomatoes. Choć ważna w rozwoju pokory intelektualnej, krytyka może być trudna do przyjęcia. Staraj się patrzeć na nią jako na szansę do nauki i doskonalenia swoich umiejętności. Nauka na błędach wskazana.
  • One in a Million. Ucz się od innych ludzi, czerpiąc z ich doświadczeń. Czytaj książki, słuchaj podcastów i angażuj się w dyskusje z ludźmi o różnych poglądach i perspektywach, szczególnie takich, które są dla Ciebie obce, niewygodne, albo po prostu odmienne od Twoich. Zanurzając się w świecie odmienności słuchaj aktywnie i sprawdzaj. Może to pomóc lepiej zrozumieć i docenić różne sposoby myślenia o ważnych kwestiach.
  • Doceniaj i szanuj wkład innych. Możesz doceniać i szanować wkład innych, wyrażając wdzięczność, pochwałę lub uznanie za ich pracę i ekspertyzę lub wręcz szukając ich opinii i możliwości współpracy. Bądź otwarta/-y na informacje zwrotne, rozważenie innych poglądów i sugestii lub włączanie i wdrażanie sugerowanych rozwiązań.

Podsumowując, pokora intelektualna jest cnotą, która może pomóc nam radzić sobie z różnymi i sprzecznymi poglądami, promując bardziej pozytywną i pełną szacunku postawę wobec ludzi, którzy są od nas różni. Poprzez rozwijanie pokory intelektualnej w sobie i innych, możemy sprzyjać większej różnorodności i inkluzywności w miejscu pracy, gdzie możemy uczyć się, komunikować i współpracować bardziej skutecznie i harmonijnie.

Poniżej znajdziesz przykładowe twierdzenia, charakteryzujące Pokorę Intelektualną:

  • Przed wyrobieniem sobie zdecydowanego zdania, wolę zapoznać się z dowodami i różnymi punktami widzenia.
  • Zdarzyło mi się zmienić opinie, które były dla mnie ważne, gdy przedstawiono mi nowe dowody.
  • Potrafię rozpoznać dowody popierające opinie, które są różne od moich.
  • Przyznaję, że moje przekonania i postawy mogą być nieprawidłowe.
  • Staram się dopasować siłę moich opinii do siły dowodów, które posiadam.
  • Jestem skłonny przyznać się, jeśli czegoś nie wiem.
  • Cenię sobie różne sposoby myślenia o ważnych tematach.
  • Nawet gdy się z kimś nie zgadzam, potrafię uznać, że jego argumenty są trafne.
  • Mam trudności z przyznaniem się, gdy jedno z moich przekonań jest błędne.
  • Jestem otwarty na zmianę swojego stanowiska w sprawie ważnej kwestii w obliczu dobrych powodów.
  • Jestem otwarty na zrewidowanie moich ważnych przekonań w obliczu nowych informacji.
  • Mogę szanować innych, nawet jeśli się z nimi nie zgadzam w ważnych kwestiach.

Małgorzata Dobija

Zapisz się na AgilePMOwy newsletter. Co tydzień otrzymasz od nas list, a w nim artykuły warte przeczytania, narzędzia do pracy z zespołami, wskazówki i ciekawostki odnośnie zarządzania projektami.